Australia Cozah nih Refugee a bom hningcang

on Sunday, February 7, 2010

Australia Cozah nih Refugee a bomh ningcang

 

From: raleng khenglawt <ralengkhenglawt@gmail.com>
Subject: [Lai Forum] Australia Cozah nih refugee a bawmh ningcang
To: LAIFORUM@yahoogroups.com
Date: Tuesday, February 2, 2010, 5:08 PM

 

Australia ram kong theih tha mi vial tlawm pal chim ka duh. zeicahtiah, Australia  cozah  nih minung a bawmh nak le zouhkhenh ning kong ah hi hna in nan theih nak lawng a si kho men. Australia ah a phan bal lo mi le khua a sa lo mi nih cun thawng pang hal nak sawh sawh lawng cun a fiang ten theih khawh a har ngai fawn. cu ca ah theih awk a tha mi tlawm pal a bia pi deuh deuh van tial ka duh ve. A rel huam mi nih rak rel te uh law, a rel huam lo mi nih cun rak delete colh te ko uh.

 

Valei cung ram vial te lak ah mikip nih Australia ram phanh kan duh bik nak a ruang tam pi lak ah a biapi deuh mi ka vun lanhter lai.


1.       Centerlink  Cozah Bawmh nak;
Centerlink ti mi hi Australia dah ti lo vawlei cung ram dang dang ah a um lem lo. Centerlink ti cu Cozah nih Ram chung Mi vial te kha sifak le Rian ngei lo pauh (unemployment) kha free in a cawm hna ti nak a si ko. Australia cozah nih Centerlink ti mi hi Australia ram mi vial te nih Rian ngei lo le sifak san tlai lo deuh le Naupawi mi hna le  Kum tling lo ngakchia vial te le pensen a la cang mi vial te bawmh nak free in a pek mi phaisa / thilri a si. Ei din man , inn hlan man le a dang dang herh bau mi vial te free in aherh zet in bawmh a si. Rian na ngeih lo chung pauh Cozah nih free in bawmh zungzal a si. Kan mah nih  eidin le Inn hlan nak kong ah lung retheih ding a um lo. Tlangval cheukhat nih cun Nu pi zong free in a kan  thit piak te lai tiah capo an chim lengmang. A bik in, Australia ram ah mi peem thar pawl cu Free in laksawng pek a si . Australia
doller $10000 man tluk a si mi thilri laksawng ah pek cio dih a si. Khuasak hram thok nak ca ah pek mi a si.

 
Centerlink ti mi Cozah nih Mivial te in a ruang te in Khuasak nak ding ca ah Riantuan mi vial te hna Nih an rian tuan mi lahkhah vial te kha TAX (phaisa a phiat) buaktlak ten a phiat cio dih hna . cu phiat mi  phaisa vial te cu Rianngei lo mi le a cung lei ka chim mi vial te hna ca ah free in a bawmh hna.  Micheu nih Centerlink a um ruang ah Mirum phaisa kha , misifak nih free in an hman dih I , an dai tlang I , tha thu miphun ah an I chuah dih tiah an chim leng mang. Zeiruang ah dah Centerlink a um ti ah cun Centerlink nih  Australia I mirum vial te le Rian tuan mi hna vial te hi an rum chin lengmang lai I, misifak vial te an si fak chin sual lai ca ah a ruang te in Khuasak ding a duh ruang ah hi ban tuk in Australia Minung vial te buak tlak in a uk nak a si. A tawi nak in mah vial cu si seh law. Adang chim awk a tam pi rih.
 
2.       Medi Care card (Cozah nih Damlo zouh khenh nak bawmh nak)
Australia
ram athat nak cu Medi care card ti mi hi Free in mikip te pek asi. Fak nak le khawn den nak le pakhat khat ruang ah Sizung le Clinic ti ban tuk na kal tik pauh ah Medi care ti mi a um lo / na ngeih lo ah cun Sizung le Clinic ah kal nak nawl a um lo. Luh nak nawl pek a si lo. Medi care card na ngeih hmasa lawng lawng ah Sizung le clinic ah docter sin ah i piah khawh a si. Cu lawng si lo in, Si le ai cawk na duh zong ah medicare card na ngei lo ah cun khauzei clinic le Si dawr/ Sizung pauh ah phaisa tam tuk na liam lai. 
 
Mi nung a si mi pauh nih Medi care card lo in um angah lo.  Medicare card na ngeih lo ahcun  phaisa na liam mi vial te kha, man fak deuh in liam a si i, thumh deuh le niam deuh in si cawk khawh le sizung um a ngah lo. Tahchunh nak ah , Medicare card  ngeih lo ruang ah Sizung ah fa a hring mi cu $ 5000 hrawng an dih hnga, a si na in Medicare card ngeih ah cun free in nau ngeih a si. Operation tuah zong ah free in tuah a si. Liam a um hlei lo. Adang dang zawt nak pi pa zualcei tuk mi a si bel ah cun Cozah sin ah bawmh hal thiam thiam kkhawh a si I free in cozah nih liam piak a si rih. Kan thih tiang, free in cozah nih liam piak a si ti khawh a si hnga.
 
US ram ah Medi care card cu kum khat chung hmanh anguh lo tiah an chim. Thla 8 cung lawng Medicare card an ser piak hna tiah an ka chim. Cuca ah US ah Zawt le dam lo ah cun sizung man liam a har tuk, a fawi lo tiah an chim tawn. Australia ban tuk in Free in pek le bawmh cio siseh law zeitluk in dek a that ve hnga.
 
3.       Concession Card (Zangfah deuh nak le Thumh deuh nak Card/ticket)
Concession card ti mi hi Mipem kan mah ban tuk le Rian ngei lo le sifak pawl ca ah Australia Cozah nih zangfah nak le dawt nak a tuah bik mi a si. Concession card ti mi cu zei ban tuk pauh cozah he a peh tlai mi phaisa liam ding le cawk ding a si ah cun thumh deuh in man tlawm ten liam a si.  Tahchunh nak ah , Concession card cu Rianngei lo le misifak ca lawng a ser piak a si ban tuk in , Khuazei na kal pauh ah Thil na cawk, moter cawk, van lawng cit man, BUS cit man, Tlanglawng cit man, Sizung na kal, Sianginn kai nak, adang dang ah phaisa pek le liam na duh tik ah man tlam ten pek asi. Concession card na ngeih ah cun free in Australia ah khua ka sa ti i ruah ding a si tiah capo zong an chim leng mang. Micheu khat nih Australia cozah cu an that tuk ruang ah hin Ek ek le voih voih hmanh a har deuh an ti. Concession card cu Rian na tuan/ lahkhah na ei  cang hnu ah cun cozah nih pek a si ve ti lo.  Inn hlan man le ti man, mei man zong bill a phak tik ah hnaircheu lawng liam asi rih hawi.  Free cawm miphun  Australia cozah a si tiah laimi nih an I lawmh tuk ah an chim tawn.


4.       AMES le MIC (Adult Migrant Education Service) le Migrant Information Centre kong
 
A.      AMES rian tuan nak kong
AMES
ti mi cu Australia Cozah Australia ram cung ah mipem thar pauh pauh le refugee vial te hna ca ah siarem deuh in phak ka ah thut dir nak a bawm tu an si. AMES ti mi zung pawl nih hin Phak ka in thla 6 chung a herh mi pauh bawmh dih a si. Kal a herh nak ah kal pi a si. Kan herh mi vial te an kan tuah piak dih. Thla 6 hnu in (MIC  zung ah tuanvo pek a si than. MIC nih cun Kum 5 chung a herh mi pauh tuanvo lak le bawmh a si. Rian ngeih lo chung pauh pauh le rian hmuh lo chung pauh nih, zeiruang ah dah rian na tuan lo tiah mawhchiat a um bal lo i, sainginn kai uh law ,holh cawng uh tiah AMES zung ah a phan thar mi pauh cu fial asi. Sainginn kai caan nazi pek mi a dih hnu zong ah Cozah nih nan thiam hlan le nan huam pauh ah cun kai cuah mah rih ko uh tiah free in sainginn kai nak cu an tuah piak rih hna. Zeicahtiah, Mirang holh a thiam lo mi nih Australia ram ah thih hlan lo khuasak khawh a si lo. Australia miphun a si ah cun mirang holh thiam le an mah te in rian a tuan kho mi si cio hna she ti duh ah Holh cawn le sianginn kai hi tha zang an pek nak si. Laimi tam deuh cu Sainginn kai duh lo in Lo ah Apple thei lawh ah ni fa tin kal an huam deuh hna.
 
 B.      MIC Rian tuan ning kong
AMES
nih thla 6 chung a herh mi an kan bawmh dih hnu ah MIC ah refer an up i MIC nih cun Kum 5 chung tuanvo lak a si ve cang. MIC nih cu Na herh mi pauh tuah piak ding ah biahal a si lengmang. Inn hlan na duh tik ah inn hlan piak tu, buai nak na ton tik ah bawm tu a si. Zeidang dang bawmh nak zong a tuah rih. Laitlang le Malaysia lei zong ah Chungkhat U le nau auh le nu pi le fa le pawl cah/ auh duh mi pauh nih MIC ah bawmh hal hnu ah tuah piak dih a si. Atawi nak in ka langhter bia a si. a dang bawmh nak rian an tuan mi a um len rih. 

 
5.       Cozah nih Fa hrin man Doller 5000 cio a tlawm bik a bawmh hna:
Australia
a that nak cu fahrin man bawmh le laksawng pek hi pakhat a si ve. Mipem / refugee pawl ca ah a miak khun. Australia ram cu Ram kau pi a sin a in, Milu (population) a tlawm tuk rih ca ah Fa tam pi hrin an duh. Zeicahtiah Mirang cu fa tam pi hrin an duh lo I fa an hrin ah pa 2 nak tam an hring duh lo.  Cu caah population hi a tam lei a si lo I a zawr lei a si. Cu ca ah Mipem zong hi tlawm ten a lak i, fa tam pi hrin zong hi Cozah nih a duh nak si. Ramdang in mipem tam pi lak si lo in, Australia ram chung  i a um cang mi nih fa hrin hi a duh deuh.
Cu ca ah kan nih lai mi cu Fahrin rumro kha an ruat I chun he zaan he ih rumro rian ah an ruah i, kumkhat ah fa pakhat in hrin khawh an I zuam hna. Pasal pawl nih riantuan lo in nau umh rian an tuan  hna. Anuam ngai ngai an ti. 

 
6.       Cozah nih rian na hmuh hlan pauh rian kawl  bawmh asi:
Australia
ah rian na tuan lo zong ah a buai nak a um lo. Cozah nih an nin buai pi dih lai. Aherh ning pauh in rian hmuh hlan tiang kawl piak a si. Rian lo in na um zong ah centerlink nih na thih hlan an nin cawm thiam thiam ko lai.
 
7.       Moter cawk na duh ah cun Abaa (lei baa) in cawk khawh a si.
Moter cawk na duh tik ah Rian na tuan pauh pauh ah cun zeiban tuk moter pauh a baa in phaisa pek colh awk na ngeih lo zong ah thla khat ah 200-300 hrawng cham leng mang ding in na duh ah cun Moter ting khat man zong na lak chungkhawh. Insurance agency pawl  nih accident na ton sual ah cun an liam piak dih thiam thiam. Nangmah buai ahau ti lo. Na duh ah cun na duh mi moter khan a nun chung ah na cawk khawh i, na cit khawh. Nangmah nawl  si.
Asinain, rian na tuan lo/ rian a tuan mi na si lo ah cun moter cawk khawh a si ve lo. Second hand lawng man fawi deuh na cawk khawh.
 
8.       Australia Citizenship kum 4 ah hmuh/pek a si Australia
cozah nih upadi angeih mi cu Migrant / mipeem vial te le PR a hmu cang mi cu Kum 4 a tlin ah Citizen (Ram mi tling tak tak) si nak pek a si. Kum 4 chung ah Citizen pek colh cu a rang tak tak mi le  afawi tak tak mi a si. Kum 4 hnu cun Australia
 
A dang dang bawmh nak le cozah that nak chim awk a um len na in a sau deuh cang  i adang dang kan peh than te lai. passport he  duh nak ram pauh ah tlawn khawh si cang. 

Palh mi um sual le ka thei thiam te uh law...

 

Siaherh nak he


Kawi Eng
mel
Australia


------------------------------
"Serve with gladness"

WRITING STYLES -by Cung Lian Thawng

on Sunday, January 31, 2010

Writing Styles

 

From: Thomas Bik <thomasbik@gmail.com>
Subject: Re: [CCC-Alumni] Writing style kong he pehtlai in halnak
To: CCC-Alumni@yahoogroups.com.au
Date: Saturday, January 30, 2010, 9:26 PM

 

Catial ning kong he pehtlai in na hun tialmi nih khua a ka ruahter. Kawi Thawng zong nih tling ngaiin a tial cang ko nain, hi bantuk hi a biapi ngai tiah ka ruah phun a si ve ii, ka vun nolh ve ko lai. Kei hi Turabian ka hmang i, a dang APA, MLA ti bantuk hi ka thei lo ti awk a si. Keimah hmuhning sawhsawh ka hun chim ve lai:

  1. Na hawinu nih Turabian cu date out cia mi a si a timi belte cu, zei ngai theih lo in a chim caah a si. Theih setsai loin chim a um tawn i, a poi ngaingai.
  2. Atu ka kainak Lutheran Theological Seminary ah siseh, a hlan deuh ka kainak Princeton Theological Seminary ah siseh Turabian a kan hman pi. Princeton ka phanhka i orientation kan tuah lio (2005) ah Turabian hi nan hman ding a si tiah international student paoh pakhat cio an kan pek. Cun, nai kan sianginn bookstore ka kal zongah Turabian cu an zuar ko.
  3. Turabian hi Chicago Manual in hram lakin timhtuahmi a si, an ti. Chicago Manual he an i lo ngaingai, an hmanning. An chimnak ah Chicago Manual cu catialtu le publishing lei deuh caah a si i, Turabian hi siangngakchia (undergraduate le graduate) nih paper, thesis, dissertation ti bantuk tialnak ah timh deuh a si, an ti. (*** "An ti" ka ti, aruang cu mah tein check than ah a tha, ka palh sual ah)
  4. Writing Style hi cu sianginn zong nih a ngaih. Chim duhmi cu, sianginn nih zulh an duhmi kha an siangngakchia zulh an fial hna. Cu bantuk in, cauk namhtu (publishers) pawl zong nih an namh dingmi cauk cu anmah duhning style in tial an fial hna. 
  5. Bu (Association asiloah Society kan ti ko lai) pawl nih an duhmi style kha an i thim ve. Tahchunhnak ah, Society of Biblical Literature nih cun anmah tein SBL Writing Style timi an ngeih. An society i tonnak i paper presentation tuah duh ahcun an style na zulh hrim a hau. Cun Biblical lei tam deuh nih cun SBL style nan zulh lai ti a si. Hi SBL style nih hin a tam bik cu Chicago Manual le Turabian aa chirhchan an ti.
  6. Writing style hi field of study zong he aa pehtlai pah rua. Literature lei nih cun cu deuh, Science lei nih cun cu deuh, humanities lei nih cun cu deuh tiin a um, an ti.
  7. Cun, catial tikah a biapi ngaimi cu, kan hmanmi style kha consistent tein hman ding a si.

Cu caah, Turabian hi atu tiang ahcun hman ngai a si ko. Baibal sianginn ahcun hihi kanKan hman lengmang tikah ka palh sual lai maw, timi phan hmanh a um lo. Amah belte update an tuah lengmang i latest i ngeih ahcun a tling bik hnga. hman ah a tha ngai rih ko. Turabian a har tuk timi belte cu ka pom tuk lo. Style paoh cu cawn le i nek lakin hman zuam an hau.

 

Catial tikah phung ning tein tial ahcun rel zong a nuam. Thancho phunkhat zong a si tiah ka ruah. Atu bantuk in ruahnak nan vun chuahmi hi, kan ruah lem lomi, a thar in a kan ruahter tu an si i, a tha tuk hringhrang. 

 

Ka ruahnak ka vun langhter phut ve ko hih. Kan hawile dang zong nih vun ceih cio ve u.

 

Dam tein,


Bibik
Philadelphia
http://biaknakkong. blogspot. com/

 

==========

 

2010/1/29 CungLian Thawng <clt7ellen@gmail. com>

 

Pu Awi nih biahalnak a tuahmi kongah kan u le pawl an lang rih lo nain keimah ngakchia bik ka zuang hmasat ko hih. Kan u le pawl nih rak kan bawm te u law...


Writing Style a phunphun a ummi kong he pehtlaiin keimah ka hmuh khawh tawk in ka rak langhter ve hnik tuah lai.


Cawnmi ca le hlathlaimi thil, konglam pakhatkhat he pehtlaiin mah le hlathlai deuhmi (specialized discipline) ruangah hi ti hin cattial ningcang aa dan bik hi a si rua ka ti. Cucaah mah le field cio i hman ding tiin cattial ningcang a phunphun in a chuahnak hi a si. An in tinhmi cio aa khat ko hmanh ah cattial ningcang cu tlawmpal tete in dannak an ngei. Cucaah ca pakhatkhat kan ttial tikah, kan hlathlai tikah ruahawk thil a ummi cu:


1.      Ka professor, instructor, supervisor nih zei bantuk documentation style dah a duh ti kha theih a hau or Sianginn nih zeibantuk style dah an hman ti kha theih a hau.


2.      Professor, instructor, supervisor or Sianginn nih kuttlaih, duhhleimi (preference) a um lo ahcun nangmah nih na duhmi te kha i thim ding asi ko.


3.      Na tialning tu kha consistency( hnu le hmai i lo seh) ti khi biapi in an chiah cio caah asi.


4.      Cattialning kong he pehtlaiin zulhmi tete (rules or styles) nih aa tinhmi cu mi pakhat khat i a ruahnak fir riangmang i mah ruahnak bantukin hman lo ding (Plagiarism) um hlah seh ti duhnak  le Academic Honesty papek kha asi ko.


Lungfian deuh nakah MLA style nih cun Humanities studies lei papek in a tuahmi hna caah chuahmi si i APA style cu Social Science or a bikin Psychological studies ca deuh ah chuahmi a si ve. Zei ruangah dah discipline dihlak nih hin aakhatmi Style an hman dih ko lo? Hmang dih hna sehlaw tlam a tling deuh men lai ti zong a ruatmi an tampi. A ruang cu aadang liangluangmi disciplines ruangah aadang liangluangmi zulhmi ( citation styles) a chuahnak hi asi ko. Tahchunhnak: Social science or Psychological (APA)a hlat hlaimi nih cun hi document hi zeitik kum (date) i an chuahmi dah asi ti kha Humanities (MLA) lei a hlathlaimi nakin biapi deuh ah an chiah (Update asi maw si lo?). Cucaah mi nih an ttialmi ca pakhat khat an i lak tik ah, MLA nih cun (e.g., Rodrigues 36) tiin a ttial nain APA nih cun (e.g., Rodrigues 1996) tibantuk in a kum (date) kha biapi ah an chiah deuh.


Writing Styles tampi a ummi lakah tlawmpal tein an min le an sining ka rak langhter ta lai.


1.      MLA (Modern Language Association), 7th edition tiang an chuah cang, 2009 ah. Hihi cu research papers le scholarly articles a tuahtu hna kutken deuh asi. A bikin Literature, art, and humanities lei study a tuahmi hna nih an hman bik.


2.      APA (American Psychological Association), 6th edition, 2010. Psychology, education, le social sciences lei a hlathlaimi nih an kutken deuh asi. Kawlram Bible sianginn hna ah cun kan hmang lo ti awk si.


3.      Chicago (The Chicago Manual of Style), 15th edition tiang lawng ka theih i 16th edition zong a chuak kho men cang. Hi style hi cu zeibantuk subject ca poah hman khawh dingin chuahmi asi. Tahchunhnak ah physical or natural sciences, le history tibantuk caah. Cun hi style ah hin cattialtu nih a duh deuhmi hmang seh tiah thiamding (choice) hna an telh chih. Kawlram cattialtu le Bible sianginn hna zong nih kan hman pah ngai.


4.      Turabian, (A Manual for Writers of Term Papers, Theses and Dissertations) 7th edition, 2007.  Chicago Manual nih a hrinmi ti zong ti khawh asi. Tam deuh cu an i khat fawn. Kate Turabian hi University of Chicago ah Dissertation Secretary kum 30 leng a ttuan hnu ah hi Manual hi a hlei in College Students nih zeibantuk subjects ca poah ah hman khawh dingin a chuahmi asi. Cucaah Turabian hi cu cauk topic nih a langhter bangin College ah sianginn ngakchia hna nih Class chung i, or Sianginn i ap dingmi Papers (rather than publication) an ttialmi ca deuh caah tinhmi in chuahmi a si. (APA hna khi cu publication ca tiang zongah tinhmi in tial asi). Note: Kawlram i Bible sianginn tam deuh cu mah hi hi kan hman. Kan hman deuhnak a ruang zong cu sianginn nih required a tuahmi ca i ttialmi ca deuh ah tinh in chuahmi a si caah hi hi kan sining he aa naih bik rua tiah hman cio asi.


5.      AMA (American Medical Association). 10th edition, 2007. Medical lei caah deuh asi ve. Kan hmuh bal tuk lo caah tampi ka langhter lo.

6.      CSE (Council of Science Editors, formerly CBE, Council of Biology Editors), 7th edition, 2006. Hi hi ca Scientific writings ca deuh ah chuahmi asi.


7.      ASA (American Sociological Association) , 3rd edition, 2007.

Hi lengah hin Writing styles tampi a um rih lai. Mah le study field cio deuh in a kal caah keimah theihtawk in hi vial hi bawmchantu a si hnga maw tiah ka rak langhter.


Cun, na chim bang Turabian hna cu a har ngaimi a lo tak ko. A herh lo tiangin a ttial ti awk khin a um nain hman lengmang ahcun aa ning ngai ve ko. Na hawinu nih Outdate asi cang a timi tu cu a si deuh men lai lo dah ka ti.


Bible sianginn i Turabian kan hman deuhnak tu cu ka langhtermi ah khan keimah hmuhning sawhsawh in kan leh ko i kan u le a thei deuhmi nih rak kan bawm te ko uh…


APA hman ah teh a poinak a um hnga maw na timi tu hi cu hmasabik i ka langhtermi bang khan nangmah le na professor le na sianginn nawl asi lai cu…

Unau hna ka ttialmi ah ka palhnak tampi a um lai. A theimi nih tamdeuh in rak kan chim te u law… Hi hi kan ruah awk ah a tlak ko rua ka ti ve i biahalnak a rak tuahtu Pu Awi cung zongah kaa lawm.

 

Nan unau,

 

Cung Lian Thawng

Hong Kong


------------------------------
"Serve with gladness"

Biazai: SEMNAK KAN LAIRAM

on Thursday, January 28, 2010

SEMNAK KAN LAIRAM
                                     
                   
1. Oh, Semnak Lai Ram, Dam in na um maw?
   Pardawh phuntling parnak Lai Ram, Ho nih Iang lo
   Lai Mi Caah.

2. Ram thatlo Ruang, Semnak kan Ram, kal tak ruangmang
   Sianlo bu in, Mangtha rih mu
   Maw, Kan Lai Ram.

3. Ram tha panhin Chuah tak ruangmang, LaiRam te cu
  Hmanhseh VaiRang kut tang, SAL bang chanchung
  Tuan lai hi cu, kan ruat kho lo
   Maw, Lai Mi nih.

4. Mifim, Cathiam, Mi za tampi chuakhna
   Mah Ram teah, Mah Ramca tuan kho
   Zungthu kho a thongthong, Hmanhseh SAL bang Hruaitu hna zong
   Mi Ram dangah, Mi Ramdangca, Kuli tuanhna, Lung akuai ko
   Lai Mi Thinlung.

5. Inntha, Lotha, Mothor, TV  he Lai Mi hna cu, Khi Ramtha ah
   Hmanhseh Nunduh tling hlei lo, Khi Ram zong ah
   Eden Lai Ram a hluan hlei lo "REFUGEE LIFE" Cun
   Aw! Semnak kan Ram, Lung afak ko
   Lai Mi Thinlung.

6. Ramtha hmanhseh, LaiRam Eden ahluan hlei lo
   Nu Pi nih Zing, Va le nih Zan, Rianhrang tuan hna, Cozah lo Rian
   Nu-Va caan khat, tintling cung ah Lungduh biazai merem thiam lo
   Chungkhar hmunkhat, Rawl dum thiam lo
   US, Norway, Australia zong nih, Hluan hlei lo
   Maw, Kan Lai Ram te Khi.

7. Air condition, cooler hau lo Kan Ram te ah, Ti tha, Thli tha, Khuacaan tha hna
   CungZing Pathian Ser Mi Lai ram, Ho nih Iang lo
   Atha bik ko, A Sung bik ko, Ai dawh bik ko, kan Ram te hi
   Lai Mi Caah.

8. Semnak kan Ram, Lai Ram teah, Kir than nak caan, Um te hnga maw
   Khuaza ruatin, lairel thlaza camthawnhna, Nan Sem Hawi
   Ramdang um Lai Mi Nih.

9. Zeizong Ser tu, Cung Zing Kan pa
   Lai rel hram seh, Ton than  nak ah
   Maw, Semnak Kan Lai Ram te he.

  Al Bik Lian.
   Maryland
   USA.

NB: Lai Forum ah albiklian45@yahoo.com ID in 28 JAN 2010 ah a thlahmi a si.


------------------------------
"Serve with gladness"

Biazai: "Lairam Hmunseh" le "Sinum Dirhmun" by Za Thawng Cin

on Wednesday, January 27, 2010

HMUSEH LAIRAM
 
Lai miphun hna chuahsemnak Ram
Lai miphun tlonlennak Ram
Cung Pathian thluachuahmi Ram
Daihnak cerhti putnak Ram
Aa dawhbik ko kan Lai Ram
 

Hmunniam nel ah si loin
Tlangsang cung tlakmi khua bang
Leibo dong tlangsang cungah
Cer ditdet in maw Lai Ram

 

Ram kulh chungah tlangsangsang
Ral hruang kulh bang i suang hna
Ramchung fingtlang sang hna nih
Leilung hmunhchung Lai Ram ca
Nun hmang dingin bia hreng hna

 

Kan luang ttilai, Ruun tiva bang
Dawtnak Rili lei panh in
Kan dirtti lai, Fingtlang sang bang
Zei thil tthial khawh lo ding in
Kan een tti lai, Chokhleipar dawh bang
Leimi nih phai len awk in
Kan kar lai hmailei panh in
Thihthih khat, Nun ah tthen lo in

 

Tlangsang tamnak Lai Ram
Tiva te tamnak Lai Ram
Ramsa tamnak Lai Ram
Pangpar phun tlingnak Lai Ram
Holh phun tamnak Lai Ram
Zuuvaa tamnak Lairam
Nunphung tthattha
Thilthuam tthattha
Lam phunphun
Zaihla phuntling
Ho van hai lo in
A ngei i a rum ve mi
Lai Ram chung um, Lai miphun

 

Lai Ram fingtlang
Lai Ram tiva
Lai Ram thlizil
Lai Ram thingram
Laimi Nunphung
Lai Miphun
Vawlei donghtiang
A hmun lai

 

Hmunhram seh kan Lai Ram
A vawlei hawi Ram sinah!

 

Feb 20, 2008
 
 
SINUM DIRHMUN

Khuari tur vanttek thlak
Thlichia ruahsur thei loin
Vantawng ruuninn sang cungah
Vawlei ngeihchiah chambau loin
Lungthli ka tumkhawh pin tiang
Duhtlin nun ngei innchungkhar ah
Kei Laipa sinum ka ttuan
 

Zing hungchuak chungkhar kan tling
Thisenkhat nupa farual
Tthancho nak kong an hun caih
Kei cu theihter ka si ti lo

 

Ei le din tlamtin nak ca
Umkheng ttawl le tirawl chuan cu
Ttuanvo pek ka si nain
Khuasak tintuknak kongah
Kei cu kaa caih kho ti lo

 

Mirum chungkhar ah ka um
Mirum chungchuak ka si lo
Mirum tthutdan ah ka tthu
Tthutdan ngeitu ka si lo
Mirum ti le rawl ka ei
Tirawl ngeitu ka si lo
Mirum innah ka um
Inn ngeitu ka si lo

 

Vawlei thilri tlinnak ah ka um
Keimah ta an rak si lo
Mirum ihkhan ah ka it
Keimah ta a rak si lo
Ka nunnih a herhmi thil a tling
Keimah ta an rak si lo

 

Ka tonghthammi thil le ri
Ka tthutdirnak inn le lo
Ka eidin mi ti le rawl
Kaa lawmhpi mi ngeih le chiah
Keimah taa an um ttung lo

 

Midang ngeih le chiah cungah
Kei cu hnangam in ka um
Ka thil ah ka rak ruah mi hna
Zohkhenhtu lawng ka rak si

 

A nuam bik ko;
Ngaidi inn ttet chung tein
Zaan thlapa ceu le cerlian ni ceu
Bihkhawhnak innchia te le
Vanrial ruah zuhnak inn ttet chung i
Umkheng chia in rawl thaw lo te
Lai chuan tein chuan caan le
Mah chuahpimi thilri hna
Mah nawl in lai rel khawhnak
Mah bawibiknak mah inn lo
Mah duhning zalong te nunkha
A nuambik ko leicung ah

 

Sinum nun cu a har ko
Ka ngaidi inn ttet te kha
Ziah kei ka remhtthan deuh lo! (Lai Ram)
Thihhlan mirum inn ah maw
Sinum ttuan inn ka liam lai! (Ramdang Peem)

 

(Ramdang ah kan um nain kan umnak ram hi kan ram a si ti lai lo.)

March 21, 2008 (Fri. 11:30 pm)

 
NB: Mah ca hi Laimi egroups hna ah 27 JAN 2010 ah a thlahmi a si. 2008 lio ah a rak ttialmi a si cang rua.
------------------------------
"Serve with gladness"

Sapte (Levi Sap Nei Thang) Kongtawi

on Friday, January 15, 2010

Levi Sap Nei Thang (Sapte)
Rianttuannak tawi

U le nau hna,
 
Atang hi dawtnak rianttuannak in Laimi phun a kan cawisangtu Bawipa salnu Levi Sap Nei Thang (Sapte), Falam asi; Aa hrukmi hi 2008 kum i Hakha Sizung ah thilri a hlut lio ah Zion Baptist Church nih laksawng an pekmi asi. Nai Kawlram Independence Day, January 4 ah khan ralkap cozah, sahrang lungput a ngeimi hmanh nih an lung a suktuk hna caah asi lai, kawlram chungah a um bal lomi Cawimawinak Laksawng an pek. A laksawng min cu "Myanmah Luatlatzi Kungyee Maw-kuun-win" ti asi. Kawlram tuanbia ah hi Laiminu tluk in sifak santlai lo le michambau a bawmchan khomi a hohmanh an um rih lo ti asi. Bawipa ram a kauhter pinah Laimi a kan cawisan tuk hringhran. Bawipa nih Laimi a kan hmanning hi ruah tikah khuaruahhar taktak asi ko. Tleicia kan pa Steven pa nih "Laimi caah van le vawlei aa hnam cang" a rak timi bia ko ka lungah a chuak. Laimi kan caah asi kho lomi thil a um lo ti awk tluk asi cang. A rianttuannak konglam cu www.ilovemyanmar. org ah tlamtling tein zoh khawh asi. Hi kan farnu hi phaisa ngei pi zong asi hlei lo; Bawipa thilti khawhnak bochan in bawmh a herhmi hna bawmh awk ah aa thawh phot vemi tu asi. Nargis thlichia nih kawlram a den lio ah nausem kumkhat hmanh a tling rih lomi he bawmh a herhmi hna bawmh awk ah an kal. Khual lamhla a tlawn karlak ah a dawtbik mi a naute Emmanuel nih Rangoon Hngakchia Sizung ah ruahphak loin a thih taak. A naute cu a thih ahhin thla 11 lawng asi rih. A caah zeitluk in dah zuun tuar a har lai ti cu chim hau lo asi. Sihmanhsehlaw, Bawipa sal ttha asi bantuk in a tuarnak cu michambau mi hna caah thluachuahnak tu ah a canter. Cucaah, a naute min chuankhan in Emmanuel Foundation timi rianttuannak bu pakhat a dirh i rian a ttuan. Amah umnak taktak cu CaliforniaSingapore le Malaysia hrawng zongah a um pah tawn in an chim. ah asi nain a herhning in
 
 
A naute a thih khawh cun a thihnak hmunhma a zoh tikah zeitluk in dah thil tlam a tlin lo kha a hmuh i, Rangoon Hngakchia Sizungpi cu tharchuah dingin cozah sinah nawl a hal hna. Nawl an pek caah Sizung building cu dollar 200,000 (sing-hnih) dih in a remh. An thilri hmanmi vialte zong a thar in a thlen piak dih hna. Aircon system tiangin a thlen dih. Thilri hmanning zong cawnpiaktu a hlan hna i a cawnter hna. Thawnghlat tu hna nih bia an halnak ah a chimmi cu, "Kawlram hngakchia hna hi keimah ka fanute Emmanuel bantuk hin ka dawt dih hna ee" ati. A rianttuannak hmunhma nganbik cu Nargis thlichia nih a dennak Irrawady nelrawn ah asi. Inn ngei lomi caah inn a thong reng lo a sak piak cang hna. Sianginn zong a sak piak hna . Krihfa Biakinn a rawkmi zong a remh piak hna. Cun, a thar a sak piakmi hna zong an um. A tang i sianginn hi tlakrawk in a sak piak cuahmah lio hna asi.
 
Culawng asi rih lo, Laitlang lei zongah tampi a ttuan. Hakha sizung, Falam sizung le Tiddim sizungah mizaw zohnak seh le an herhmi thilri dangdang tampi a hlut. Cun, Kanpalet le Mindat area ah faak ngaiin a ttuan fawn. Tikhor a cawh piak hna, Hydro electric a bunh piak hna. Motor lam zong meng 200 hrawng a cawh piak hna. Cun, pumpak in kaa lawmhtuk mi pakhat cu, Falam le Kalaymyo karlak lamtluan kiangkap ah Cherry (phaizawng) kung 25,000 (sanghnih le thongnga) reng lo a phun ti asi.
 
Khuaruahhar asi ko. Hi vialte a rianttuannak ahhin phaisa zeizat remruam dik a dih hnga. US dollar in million tamnawn asi lai ti cu a fiang. Zumhnak in a ttuan i, a hmuh chom in a hman. A ttuan deuhdeuh, a hmuh deuhdeuh ti asi. Bu min in a hohmanh bawmtu a ngei lo. Pumpak zumtu le dawtnak thinlung a ngeimi hna nih an hlutmi lawngte asi. Amah nih a chimmi pakhat cu, "michambau mi hna kan bawmh tik hna ahhin Bawipa aa lawmtuk ee" ati. Kan Laiminu pakhat cungah mahtluk in rianttuan khawhnak thluachuah a tlun cu nan lawmhpi cio ttheo lai tiah siaherhnak he ka hun ttialmi asi.
 
Lunglawmnak tampi he,
 
Thiangi pa
Maryland

Source: Lai Forum mail on 14 January 2010.

=================
Life is like a book, everyday is new pages

HOPE THAT CHANGES LIFE

on Thursday, January 14, 2010

Hope that changes life


You are here - there is a reason. You are here - you want something better.
You are here - you have a chance.
Take it - grasp it and hold on with all your might.
There will be reasons why you can't - but for every one there is a reason why you will.

Move forward. Be better today. More active, eat smarter, be proud of yourself. One hour at a time adds up to a day, days at a time will equal a week - the weeks will blend - good habits take hold - results will show - it is hard to see 12 weeks from now - but I am here to tell you it's worth it - so are many others.

There are ups and downs, plateaus and set backs - these come with change. Life without making change for the better is a dead-life at all. In order for change to make it happen in life is, like President Obama said, we have to believe it possible and get it done. But watch out ! You gotta go step by step, right?

Why post this here? Hope. We, Chins are good at talking ( mouth-services ) but very lazy to do practically that's what most matters to every single of us and is assumed a big threatening challenge as well. Imagine

You are facing a tough challenge often times- but tough is very different than impossible. You will face difficulties, uncooperative family members, time issues, self doubt, years of bad habits - but look to those here who are winning the battle - they faced down those difficulties and often use them as motivation and turn them into their tool of success.

Need help -ask for it. Want to succeed - find your motivation - write it down - think of it every time you are tempted. This is about a better lifestyle not a day matter.Struggle does work - but a better approach to soaring high combined with constantly strive  can change your life. The resources are here, the support is here. It's only up to your decision- bad makes it bad, good makes it better.

Lastly don't be afraid - anything you do is likely better than what you have been doing - be a little better every day - fear will defeat the process.Try to find motivation every day as much as possible.

You can do this - and no one can do it for you.
Grab the hope - hold on tight. Start your improvements and then reach out and help someone else.

This is dedicated to those are of struggling for English proficiency and letting them of they are worth to be !!


---
This small material is taken from YCCF Forum on 14 JAN 2010 sent by Sang Hre (tikirsanghre@gmail.com).

------------------------------
"Serve with gladness"

Kumhrabu Buukbau

on Sunday, January 3, 2010

From: C R C ( Malaysia ) <crc_mlay@yahoo.co.uk>
Subject: [Lai Forum] Kumhrabu Buukbau
To: "lai forum" <laiforum@yahoogroups.com>
Date: Sunday, January 3, 2010, 8:16 PM

Kumhrabu Buukbau
 
2009 kum hlun adih i kumthar 2010 innka aa ong cang i cu chung ah kan hung luut cang hna. Kan vulei pi athlen ning zong hi kum 2000 hnu in arang deuh khun mi a lo ngai. Kum 2000 arak chuah lai hrawng Y2K bug timi a chuak lai, computer program vialte an rawk lai ti bantuk thil umtuning kha vun ruah than ah hin Y2K nih zeihmanh dawn khan lo in rili tilet bang kum le caan cu hmailei ah aluang thluahmah ko i kum 2000 in kumhrabu a vun tuk lawlaw cang i 2010 ah kan hung lut cang hna.
 
2000-2010 kumhrabu chung kan Miphun aa lehthalning tuak tik ah khuaruah har asi ko. Abikin ralzaam dirhmun in Chin miphun cu kan biakmi Pathian nih akan sersiam dan tete ruah ah lunglomhnak mitthli zong aluang. Kum 2000 i Guam tikulh in Chin miphun cheukhat hna Mainland US ah an hung lut khawh cio in akumvui 2001 ah Malaysia Chin miphun ummi tete zong UNHCR ah hung fuh cio avun si. India ummi kan unau hna zong kum 2000 hnu in ani sersiam nak tete ahung um deuh.
 
Chinram ah Chin Krifa kumzakhat tlinnak cu 1999 ah kan tuah i akumvui bak in Pathian nih ramkip chuahnak kan kekaar akan hlan ter colh ti awk in kan miphun  ramleng chuahnak cawlcangnak ahung kau deuh colh. 1999 in 2009 kumhrabu ( decade ) innka cu kan khar cang. Hi kumhrabu chung ah zeidah kan miphun nih kan kumhrabu buukbau ah kan khon mi an si, zeidah kan hlonh ding an si timi le zeitin dah kan hmailei kumhrabu hi kan karhlaan ning asi lai timi hi kan theih ahau mi asi.
 
Kan vulei pi zong phundang in kum 2000 innka a hung i on cangka in buainak/harnak/ nih avun den ve mi chung ah;
 
2001 September 11 ah vuleicung innsangcem pi vanlawng nih avun pah ruangmang ko i chunmang bang kan vun zoh cio. Minung 3000 leng vutcam ah an ciam ko. Cucu maw ka duh lai tiah vulei pawpi ti in ruah mi US nih Afghanistan / Iraq den avun thok colh ve i Muslim Ralhrang pawl cu hrik le thah kawl bak in a vun kawl hna.

2004 Christmas thaizing ah Indonesia ram Aceh tikulh cu lihnin le buanchukcho nih zanlai ah avun chilh ruangmang i minung 300000 leng an ciam hoi.

2007 September thla ah vuleicung tuanbia ah phungki tamcem nih uktu cozah hmunkhat ah an doh tamcem asi lai dah ti in vuleipi nih kan Kawlram avun cuanh lio ah meithal kuan nih avun hmih phut hoi hna.

2008 May
thla ah Minungsermi harnak tuar pin ah vulei uamraal asimi Cyclone Nargis nih Kawlram tlaangleikam cu hmunphiah hui in avun hui ruangmang i Kawlram minung harsat tuarnak cu minung tuahmi hremnak le khuachia sermi harnak nih meihol le cengceh kar taktak ah avun chiah chin chin ko. Minung 300000 leng kan ram ah an ciam hoi.
 
Adang dang aum rih, 2008 ah Tibet phungki lengluang Tuluk cozah nih an thah mi hna, Sudan ram mipi hremnak, Belarus ram mip tuarnak, Nebuchadnezzar tefa ka si i Babylon pennak ka ser than lai atimi Saddam Hussein cu 2003 ah ekluan nak khurchung in US ralkap nih zu tila bang an vun cawi luaimai ning, Mirang nih saal ah kum zabu tampi chung an rak hman mi hna Africa tefa chung in sal atlaitu hna ram ah November 2008 ah President ahung tling mi Mr. Barrack Hussein Obama kong le The Black President in The White House- Mirang Innchung ah Minak pa an tining.
 
Kum 2000 hnu in kan vulei pi hi kan lumter ( Global Warming ) deuh lai an ti i Arctic hrawhra tlang pi pi an va cheu hna ruang ah kan rili tilet pi a hninh deuh khun ning, thlichia phunphun, Hurricane Katrina/ Mitch/ Nargis le 2007 in vulei pumpaluk ah sipuazi ( economic ) atlaak ning afak khun ning le kan eimi sa in zawtnak hrik achuak mi, sars, bird flu, swine flu, etc.....
 
Sicun kan nih Chinland ram teh zeidah athleng, ram zu ( rodents ) nih kan pawcawmnak lo aei rih i kan miphun harnak-mautaam tiang achuahter khawh rih. Kumkul leng chung CNF nih dohthlen nak adirpi cang. Kawl ralkap uktu pawl cu anmah ning te an si i Naypyidaw an va tuah thulh pah in Chin State uktu ah Chin miphun chung in Brigadier General pakhat an kaiter i an kan uk ter. SPDC cu zorlei panh loin feh lei apanh mi an lo, zeicatiah 2008 ah Referendum an tuah, 94% in an tling. Tukum ah Eletion an tuah rih lai. 2003 May lio ah Suu Kyi thah an timh pin ah 2004 October ah General Khin Nyunt le aminung 5000 ek viar in an hui dih hoi ko hna.
 
Britain Siangpahrang ah saubik ah atel ve mi atu zong atuanmi Queen Elizabeth II nih kan hnu thla ah Christmas Message achimmi ahcun " Church is the Source of Unity " - " Krifa mi hna kan ca ahcun kan Biakinn hi minung pakhat le pakhat i pumkomhnak hrampi asi " ati. Cu nih cun ka thinlung a ka khen ngai ngai. Kan nih Chin miphun hi Krifa kan sinak kum 110 asi cang i kan miphun Unity- pumkomhnak hi duhsah tetein azor lei apanh.
 
Cucu buu ( denomination ) phun phun kan karh ruang zong ah hin asi i Krifa hruaitu lawng siloin hruaimi mipi hrim hi kan dirhmun a rawh caah asi. Uktu tha lo kan ngeih caah pawcawmnak har in kan vai, kan umnak ram (country ) hi Krifa ram asi lo, holh phunkhat ahmang kho lo mi kan si pin ah ram uk phung ( constitution ) angei lo mi ram ah kumkul leng kan vaivuanh mi nih hin kan lungput ( morality ) fak pi in a kan den nak alanghnak asi.
 
Kan hmailei kumhrabu chung ah karhlaan nak ding ah zeitin kan um ah dah atha hnga tiah pumpak ruahnak nan ngei cio mi lak ah kei zong ka ruah mi cu;
 
1. Ramleng um he ramchung ummi he Chin miphun zatlaang nun karhter dih ding - Worldwide Chin Cultural Establishment
 
2. Chin miphun kan phunglam langhter tu movie/video i thlaak ve in karh ter ding - To spread Chin traditional movie especially among young generation.
 
3. Biaknak a lawh lo zong ah biakinn pakhat i hrawm ding- church sharing
 
Mah 3 nak hi aherh tuk in ka ruah. Zeicatiah Biakinn cu kan chiat/that nak kan i hrawm nak hmun asi caah ' nang cu buu / kha buu na si caah kan Biakinn na hmang kho lo ti phun hi miphun pumkomhnak ( national unity ) hrawktu asi ti in ka ruah. Biaknak i lawh lo cu aphung asi ko, asinain Biakinn i hrawm khawh lo cu miphun pumkomhnak kan hlawt bantuk asi. Chim duh mi cu, kan nih Chin miphun cu acawlcang ka te kan si i a fek rih lo mi kan si caah " i hrawm nun - sharing " a herh tuk rih mi kan si.
 
Gypsy bantuk in khua/ramvai kan si lo ahcun Israel miphun hna bantuk in kan ngeih mi ram ah kan nunnak hrampi hi kan bunh ding asi. Chin miphun caah cun Chinram dah ti lo cu vuleicung zeiram citizen kan va si hmanh ah " khual " kan si ko.
 
Cafang palhmi le dang dang palhnak um ahcun catialtu tlamtlin lo nak si ko seh.
 
2010 Kumthar lomhnak nan cung ah tlung ko seh!
 
Victor Khen Sang
Canada

------------------------------
"Serve with gladness"